27
Eylül

"EUROPA": NASA Jüpiter’in uydusu Europa’da su buharı bulunduğunu açıkladı...

27 Eylül 2016 Yazar: Selnur Aysever | Köşe adı: abcde
Tüm Yazılar

“Eğer tüm evrende yaşam sadece Dünya'da varsa, bu çok büyük bir yer israfı olurdu.”

Carl Sagan

 

NASA yaptığı canlı yayında, Jüpiter’in uydusu olan Europa’da su buharı bulunduğunu açıkladı.

Europa, bir süredir NASA'nın araştırmalarının odağında. Atmosferik özellikleri son derece soğuk olan uydunun yüzeyi kilometrelerce kalınlığında buzlarla kaplı. Ancak NASA, kalın buz tabakalarından altında devasa bir okyanus olduğuna inanıyor.

NASA'nın bu düşüncesini önemli kılan asıl şey ise yüksek miktarda sıvı suyun bulunduğu yerde canlılığın da olabileceği.

Bu müthiş heyecan verici bir haber, zira su demek yaşam demek...

Peki bu keşif bizim yaşamımızın dışına uzayda yaşamın varlığına bir işaret mi?

Sorduk... Bilim (Kurgu) Yazarı ve Uçak Mühendisi TEVFİK UYAR, Astrofizikçi SELÇUK TOPAL ve NASA Astrobiyoloji Enstitüsü Astrobiyoloğu BETÜL KAÇAR Aykırı Akademi okurları için cevapladı...

 

AYKIRI AKADEMİ - Selnur Aysever

 

"Belki kâinatta şu an için tahmin edemediğimiz ölçüde, oldukça farklı yaşam biçimleri olabilir... Belki bu çok spekülatif olurdu. Ama imkânsız mı? Değil."

TEVFİK UYAR – Bilim (Kurgu) Yazarı, Yönetim Danışmanı, Uçak Mühendisi

NASA, Jüpiter'in uydusu EUROPA'da su bulduğunu açıkladı. Oldukça heyecan verici bir bilgi. NASA'nın açıklamasını yorumlar mısınız?

Su önemli. Çünkü karmaşık düzeyde canlılığın oluşması için iyi bir çözücü gerek. Su hem iyi bir çözücü, hem de "organik" bileşikler için önemli elementleri, hidrojen ve oksijeni içeriyor. Su bolluğu demek, hidrojen uzayda zaten bol ama en azından oksijen bolluğu anlamına da geliyor.

Europa'da su bulunması hangi ihtimalleri düşündürtüyor bilim insanlarına? Bizi heyecanlandıracak başka bilgiler beklemeli miyiz sizce?

Bir gezegende ya da uyduda su bulunması bildiğimiz anlamda (yani karbona ve suya bağlı) bir canlı yaşamın var olma olasılığını artırsa da yaşamdan bahsetmek için tek başına yeter şart değil. Madde anlamında aradığımız her şey olsa bile zaman faktörü var. Dünya'nın yaşı 4,5 milyar yıl ancak ilk bakterilerin 3,5 ila 4 milyar yıl önce ortaya çıktığını tahmin ediyoruz. Yani şartlar uygun olsa bile yaşamın ortaya çıkması epey zaman alabilir. Belki de Europa için o takvim dolmamıştır.

Dünyanın dışında bir yaşam var demek için erken mi?

Europa özelinde konuşacak olursak, karbon varlığı henüz tespit edilemedi. Lakin enerji kaynağı olarak karbonlu bileşiklere alternatif olarak kullanılabilecek hidrojen peroksitin mevcut olması ümitlenmek için bir sebep. Atmosferinde de serbest oksijen mevcut. Öte yandan yüzeyde yüksek radyasyon var. Bu da bir canlı yaşamın idamesini önemli ölçüde zorlaştıran bir etken. RNA ya da DNA gibi karmaşık moleküllerin bozulmasına neden olacağı için... Eğer mucizevi biçimde, tıpkı daha geçenlerde Tardigrad'larda var olduğu keşfedilen, radyasyona karşı etkin bir kılıf ortaya çıkmışsa başka... Ama hayata bu şekilde korunaklı ve karmaşık biçimde başlama olasılığı çok ama çok düşüktür.

İşin bir de spekülatif yanı var: Biz bildiğimiz anlamda bir canlılıktan bahsediyoruz: İyi bir çözücü, karbon gibi dört bağ yapabilen kabiliyetli bir element ve bu sayede çeşitli bir yaşam... Belki kâinatta şu an için tahmin edemediğimiz ölçüde, oldukça farklı yaşam biçimleri olabilir. Ancak dediğim gibi... Bu çok spekülatif olurdu. Ama imkânsız mı? Değil. 

 

 

"Tüm bu keşifler bize şunu işaret ediyor: Aslında Güneş Sistemi'nde su bolca var."

SELÇUK TOPAL – Astrofizikçi

NASA, Jüpiter'in uydusu EUROPA'da su bulduğunu açıkladı. Oldukça heyecan verici bir bilgi. NASA'nın açıklamasını yorumlar mısınız?

Uzaydaki gözlerimiz, emektar Hubble Teleskobu yaptı bu keşfi. Aslında 2012'de yapılan bu keşfi Hubble yeni gözlemlerle doğrulamış oldu. Zaten Europa'nın yüzeyinin altında okyanuslar olduğu yönünde ciddi kanıtlar vardı. Ancak bu keşif ile bu düşünce biraz daha güçlendi. Yüzeyin altından bir sıvı olduğu kesin. Europa'ya uzay aracı göndermiş olduğunuzu varsayalım. Yüzey altındaki suya ulaşmak için o kalın buz katmanını delmeniz gerekiyordu. Ancak bu su buharı fışkırmaları eğer gerçek ise artık yüzey altındaki suya ulaşmak çok daha kolay. Çünkü zaten dışarı çıkabiliyor. İşte bu keşif o nedenle heyecan verici. Ancak burada bir noktanın da altını çizmek gerek: %100 su buharı fışkırmaları diyemeyiz. Bunun için biraz erken. Ama yüzeyden dışarıya doğru bir aktivitenin olduğu kesin. 2018 yılında Hubble Teleskobu'nun varisi James Webb Uzay Teleskobu uzaydaki yerini alacak ve Europa'yı hiç olmadığı kadar detaylı inceleyecek. İşte o zaman bu keşfi daha net verilerle doğrulama fırsatı bulacağız. Bu biraz da “Mars'ta su bulundu!” haberlerine benziyor. Aslında Mars'ta su bulunmamıştı. Yani bildiğimiz anlamda her gün içtiğimiz su gibi bir su bulunmamıştı. Suyun varlığına işaret eden en güçlü kanıt bulunmuştu. Europa'daki bu keşfin ise ona göre biraz daha kesinlik içerdiğini kabul ediyorum ama keşfi yapan ekiptekilerin söylediği şu: Eldeki veriler bu yapıların su buharı fışkırmaları olduğunu gösteriyor ancak daha iyi gözlemler yapmalıyız. O nedenle bekleyelim. Zaten öyle bir çağdayız ki her yıl yeni bir keşfin haberini duyuyoruz. Uzay-zaman dalgalanması gibi. Astronomi sürprizlerle dolu!

Europa'da su bulunması hangi ihtimalleri düşündürtüyor bilim insanlarına? Bizi heyecanlandıracak başka bilgiler beklemeli miyiz sizce?

Bu bulgu yüzeyin altında sıvı bir yapının olduğunun ciddi bir işareti. Akla takılan en önemli soru ise şu: Acaba bu su mu? Eldeki istatistiksel olarak anlamlı veriler buna işaret ediyor. Zaten buna benzer yapılar, yani su buharı fışkırmaları, Satürn'ün uydusu Enceladus'da da gözlemlendi. Tüm bu keşifler bize şunu işaret ediyor: Aslında Güneş Sistemi'nde su bolca var. Ancak bizim gezegeni özel yapan şey yüzeyinde sıvı su barındırabilen tek gezegen olması. Şükürler olsun ki uygun bir basınca sahip bir atmosferimiz var. Aslında yakın bir gelecekte Europa hakkında daha fazla bilgi edineceğiz. Özellikle 2018-2022 aralığında hem James Webb Teleskobu hem de Jüpiter yolcusu başka bir uzay aracı bize daha detaylı bilgiler sunacak.

Dünyanın dışında bir yaşam var demek için erken mi?

Bu astronominin en önemli sorularından biri aslında: Evren'de yalnız mıyız? Europa'da canlı yaşam formu vardır demek için şu an çok erken. Peki, bu gözlenen fışkırmaları uzaktan analiz ederek canlı olup olmadığını anlayabilir miyiz? Sanmıyorum. Çünkü yüzey altında uzayın ölümcül radyasyonundan korunan sıvı yüzeye çıktığı an, eğer bir canlı içeriyorsa, o canlının yaşama olanağı yok. O nedenle biz her halükarda Europa'ya uzay aracı göndermeli ve bu fışkırmaların olduğu noktalardan yüzeyin hemen altından örnekler almalıyız. Ancak bu sayede yaşam olup olmadığını anlayabiliriz. Elbette UFO meraklısı biri için Dünya dışı yaşam zaten var. Ne de olsa her gün bize 5 çayına geliyorlar(!) Ancak olaya bilimsel baktığımızda yani gerçekleri konuşacak olursak maalesef henüz Dünya dışı bir yaşam bulabilmiş değiliz. Diğer yandan Evren'de yalnız olduğumuzu düşünmüyorum. Eğer yalnız isek bunun iki açıklaması olabilir. 1) Bizler gerçekten özeliz ve bu sonsuzluk sadece bize özel yaratıldı.2) Evren bir noktada hata yaptı ve bizler ortaya çıktık. Ben bu iki olasılığa da inanmıyorum. Evren'de başka yaşam formu olmalı. Çünkü Evren gerçekten çok büyük. Sorun da zaten bu: Evren'in çok büyük oluşu. Bu nedenle başka bir canlı olsa bile bize ulaşması imkânsız olabilir. Ancak bir gün Güneş Sistemi içerisinde bir gök cisminde Dünya dışı basit bir yaşam formu bulursak şaşırmayın. Bu yüzyıl içerisinde bunu başaracağımızı düşünüyorum. En azından Güneş Sistemi içerisinde yalnız olup olmadığımızı anlayacağız.

 

"NASA da suyu şöyle tarif eder: 'sine qua non' - yani onsuz hiç..."

BETÜL KAÇAR – Astrobiyolog - Harvard Üniversitesi - NASA Astrobiyoloji Enstitüsü

NASA, Jüpiter'in uydusu EUROPA'da su bulduğunu açıkladı. Oldukça heyecan verici bir bilgi. NASA'nın açıklamasını yorumlar mısınız? 

400 yıl önce Galileo Jüpiter'in ve Jüpiter'in dört büyük uydusu olduğunu tespit etti. Bu uydulardan biri de Europa’ydı. Her ne kadar Galileo bu gözleminin ve dünyanın, evrenin merkezinde olmadığını söylemesinin bedelini canıyla ödediyse de bu gözlemden 400 sonra 2015 senesinde, NASA'nın Galileo ismini koyduğu bir araç Europa'da su olduğuna dair kuvvetli kanıtları bize sundu. Şimdi, 2016 yılında, Hubble Teleskobu bize Europa'nın yüzeyinde su püskürten bacaların olduğu haberini veriyor bizlere, yani 2015 yılında ileri sürülen Europa'da su bulunduğu önerisi daha da güçlenmiş oldu.

Europa'da su bulunması hangi ihtimalleri düşündürtüyor bilim insanlarına? Bizi heyecanlandıracak başka bilgiler beklemeli miyiz sizce?

Hayatı başka gezegenlerde ararken baz aldığımız öncelikli yer kendi gezegenimiz. Dünyamızdaki hayata benzer hayatı arıyoruz ilk olarak. Gezegenimizde suya muhtaç duymayan bir hayat bulamadık henüz, bütün canlıların hücre faaliyetleri, genetik kod ve yaşamsal gereksinimi suya bağlı. Nitekim NASA da suyu şöyle tarif eder: "sine qua non" - yani onsuz hiç. 

Dolayısı ile bir gezegenin (ister güneş sistemimizde, ister güneş sistemimizin dışında olsun) hayat barındırıp barındırmama koşulu ilk önce su, suyu arıyoruz. Gezegenlere uydu göndermek oraya araç göndermeden önceki adım, tahmin edersiniz ki araç göndermek (Örneğin Mars'taki Meraklı gibi) epey maliyetli bir iş, büyük bir yatırım. Dolayısı ile öncesinde başka kaynaklardan bu muhtemel gezegene yapılacak yatırımın önemli olduğunu onaylayıcı veri gelmesi gerekiyor. Hem Galileo hem Hubble'ın iki ayrı kaynak olarak Europa'da su bulunduğuna dair kuvvetli veriler sağlaması bu açıdan önemli. Gelecek 20-30 yıl süresince Europa hakkında epey bilgi öğreneceğiz anlamına geliyor bu. Biz Europa'nın yüzeyini kapsayan kalın buz kütlesinin altında nehirler olduğunu öğrendik ilk olarak, sonra yüzeyde su olabileceğini, şimdi ise yüzeyin tamamen buzla kaplı olmadığını ve içinden su fışkıran bacaların olabileceğini öğreniyoruz. Çok heyecan verici.  

Dünyanın dışında bir yaşam var demek için erken mi?

Carl Sagan'ın güzel sözüyle cevap vereyim: Eğer tüm evrende yaşam sadece Dünya'da varsa, bu çok büyük bir yer israfı olurdu. Astrobiyologlar olarak Dünya dışındaki yaşamı arıyoruz, bunun için dünyamızdaki yaşam koşullarını öğrenmeye çalışıyoruz. Europa bize güzel bir fırsat sağlıyor. Sadece su değil, atmosferi hakkında ve gezegensel tektonik/ yer hareketleri hakkında daha çok bilgi toplamamız lazım. Elbette su tek hali ile yeterli kanıt değil. Gidip göreceğiz, bakalım bizi ne bekleyecek? Britney Schmidt'in de söylediği gibi: Gördüğümüz şeyler bizi şaşırtmayacak, sadece daha da çok heyecanlandıracak.

 

 

Copyright © 2013 by Simurg Medya. Tüm Hakları Saklıdır.

elektrik malzemeleri