27
Kasım

Steril Muktedir Yaratma Dürtüsü

27 Kasım 2014 Yazar: Aslıhan Kazancı | Köşe adı: GÖKADA
Tüm Yazılar

 

Aslıhan Kazancı

“Tutankhamun”un bir sözcük olarak duyulduğu andan itibaren yarattığı çağrışımlar nelerdir? Antik Mısır sanatının karakterini ve dirayetini yansıtan Tutankham’un altın maskesi olabilir ve bu çağrışım görsel, sözlü ve yazınsal belleğin referansında beklenen bir sonuç olacaktır. Rivayetlere göre Tutankhamun’un tutkunu olduğu, hatta ölümüne sebep olan at yarışlarından dolayı; at ve ardından hiyerografiye ilişkin çağrışımlar da olabilirki hikayelerin beynin kıvrımlarına dolaşma yatkınlığından ötürü bu çağrışım da oldukça kabul edilebilir olacaktır. Bu çağrışımlar Antik Mısır’a dair bir takım imgesel, tipolojik, anlatısal çağrışımlarla belli bir dalga boyu aralığında genişleyerek sürebilirdi. Ancak bu genişleyen dalga oluşumu bir çeşit kara deliğimsi oluşumla geri çekilme evresine geldi. Gelebilir mi?

BBC One “Tutankhamun: The Truth Uncovered” adlı belgeseli yayınlandı. Belgesel kişilerin değişimi ve gerçeği kabul edebilirlik eşiğine göre farklı reaksiyonlar yaratabilme kapasitesinden ayrı olarak bir takım problemlerin zamana değil belki de kalıtımsal olarak insana dair olduğunu hatırlatıyor, biraz huzur ve aynı zamanda bıkkınlık veriyor. Tutankhamun ideal muktedir değildi. 19 yaşında ölmesinin sebebi: bir hanedanlık bağlamında inanması daha tatmin edici olan at yarışı kazası ya da bir kumpas da değildi. Altın maskedeki ihtişamlı ve sert ifade belki de hiç belirmemişti. Tutankhamun bir insandı ve aslında kusur olmayan fakat kusur olarak tanımlanmış kusurlulukları vardı.

"Yeni" Tutankhamun algısı hangi dönemin yasak ve kabullerine göre oluşturulmuş kesin olarak tespit etmek zor olacaktır ama steril muktedir yaratma dürtüsünün istikrarlı varoluşunu bir kez daha hatırlattığı kesin. Yapılan DNA testleri ve sanal otopsiye göre "gerçek" Tutankhamun epilepsi krizinin yol açtığı bir kazadan dolayı öldü, öte yandan çarpık ayak sorunu ve kemik erimesinin yarattığı bir takım etkiler de genç yaşta ölmesini tetiklemişti. Tutankhamun’un yaşamı boyunca birçok genetik rahatsızlıktan muzdarip olmasının ve nispeten genç bir yaşta ölmesinin sebebi ise hanedanlık kanını "kirletmemek" ve saf kan soyu sürdürmek için tabu sayılmayan ensestti. Yani Akhenaten ve Akhenaten’in kız kardeşinin oğlu olan Tutankhamun; öğrenilmiş ölçütlere göre hayranlık duyulan, hayran olmaktan da haz alınan liderlerden değildi; yaşarkende ölüykende.  Bilimsel bulgular bu yönde, ancak olumlu ve olumsuz önyargıların yeniden şekillenebilirliği oldukça göreceli, hâlâ. Tekrar soruyorum, "Gelebilir mi?”

Tutankhaten babası Akhenaten’in Mısır’da kurduğu ilk tektanrılı Aten dinini reddedip tahta geçtiğinde çok tanrılı dine dönüş yaptı. Amon’un yaşayan imgesi anlamındaki Tutankhamun adını bu değişimden sonra aldı. Tutankhamun ve algısı; 1922’de mezar odasının keşfedilmesinden bu yana çözümlenmeye çalışılırsa anlayışlarda da tek noktalı perspektiften çoklu perspektife dönüş yaratabilir. Bu sefer bu anlayışla belki popüler bir animasyon dizide olduğu gibi bizim Tutenstein’ınmız olur. Bu durumda, Frankenstein pozisyonunda olan biz de yeniden doğmuş Tutanstein algısını okur ve yaratırken onunla yüzleşmenin bedellerini en başta kabul etmeliyiz. 

Akhenaten kendisini temsil eden eserlerde gerçekçi tasvir edilmesi konusunda hassastı. Bu sebeple feminen yapıdaki vücudu, eserlerde daha önce rastlanmamış bir şekilde yer aldı. Hormonal bir anomali olduğu düşünülen bu durumun süregelen ideale/ideaya aykırı bir şekilde eserlerde yer alması o kadar garip karşılandı ki bunun yeni bir tasvir biçimi olabileceği düşünüldü. Çünkü deformite muktedir için kabul edilemez. Tutankhamun’un da aynı anolimaliyi göstermesi fakat ne hikayesel ne de plastik olarak sahici anlatılmaması da Tutenstein’ın anlatacaklarından. Ebru Ceylan ve Nuri Bilge Ceylan’ın senaryosunu yazdığı Kış Uykusu filminin altı en çok çizilen alıntılarından biri şuydu: "Karşındakini olduğu gibi görmeyip onu tanrılaştırmak, sonra da sanki böyle bir tanrı olabiliyormuş da olmuyormuş diye ona kızmak”.

Bu anlatının parametrelerinden bir kısmı sabit tutulup bir kısmı değişken olarak yorumlandığında da anlamlı ve anlatıcı olacaktır:

Karşındakini olduğu gibi görmeyip onu tanrılaştırmak, böyle bir tanrı olamayacağını anladığında bile olabiliyordu, olabilir algısını sürdürmek ve kızmamak. Böylece kendi güçsüzlüğünü; tanrılaştırdığının, kendi kapasitesinde sınadığı, yetkinliğinden haz alarak geçiştirme, telafi etme ve hastalığı reddetme hali. Karşındakini olduğu gibi görmeyip onu tanrılaştırmak, sonrasında böyle bir tanrı olamayacağını asla farketmeden yaşamaya devam etmek.Karşındakini olduğu gibi görmeyip onu tanrılaştırmak, sonra böyle bir tanrıyı mutlak kabul edip onun etrafında oluşmak. Karşındakini olduğu gibi görmeyip onu tanrılaştırmak, böyle bir tanrının olamayacağını farkettiğinde dahi onu oluşturmaya çalışmak…

Sanat eseri kabul edilen birçok yaratı vaktinde buna hizmet etmiş/ediyor olabilir. Sanat ve zanaat ayrımı yokken üretilen eserler ve hatta bu ayrıma varıldığında da bu geleneğin sürdürülmesi; olmayan şeyleri oluşturmak için en iyi yöntem olduğundan pragmatik bir şekilde kullanılmaya devam edilmiş de olabilir. Tutankhamun hakkında elde edilen son verilerin yarattığı şaşkınlık ve hatta kimileri için hayal kırıklığı bu durumu örnekliyor. Tutenstein ise bu noktada; bu olguyu kabul edip karşı görüştekilerin tanrılaştırdıklarını eleştirenlerin, kendi tanrılaştırdıklarıyla yüzleşmesini sağlayabilir. Çünkü çok tanrılı dini benimseyen Tutankhamun’dan çok sonra, şimdi çoğunluk ve egemen olarak tek tanrılı dinlere dönüş yapılmış olsa bile henüz çok empatili anlayışlara henüz ulaşılamadı. Ve bu yazıda Tutenstein bunun için var.

Tutankhamunların sahici olmaksızın şekillenmiş imgeleri kara deliğin içinde yeniden ve sahici doğma noktasına gelebilir mi? Yoksa müthiş bir şarkıda geçen hakikat neye yarar göz yalansa dizesini sorgulanmış/sorgulanmamış ideallere göre şekillenmiş krallara/soytarılara inanmayı yeğleyerek doğrulamaya devam mı? Ötekinin tanrılaştırdıklarını eleştirip aynasız kalmaktan bunca firavun. Kendiyle ve her şeyle mutsuzların, olmayanı var ederek duymak istediği sağlam haz hırsından. Tutenstein öyle diyor.

 

 

 

 

 

Copyright © 2013 by Simurg Medya. Tüm Hakları Saklıdır.

elektrik malzemeleri