24
Aralık

“Şeytanlarım beni terk ederse korkarım meleklerim de uçup giderler”

24 Aralık 2013 Yazar: Aykırı Akademi
Tüm Yazılar

 

“Şeytanlarım beni terk ederse korkarım meleklerim de uçup giderler”

Rilke, amaçlarını öğrendiği psikoterapiden çekilişi üzerine

Mektup 74, Briefe aus den Jahren 1907 bis 1914

 

Bülent Efe

Platon ‘Şölen’de aşkın derinlikleri konusunda arkadaşlarını basitçe bilgilendirir: ‘ Eros daimondur’.

Çağdaş insan aşk karşısında bu şeytani alanı her zaman atlamak ister. Ancak bunu yapmak Eros’u iğdiş etmekle eşdeğerdedir. Aşkın tutkulu, doğurgan ve Daimonik yanının zıt kutbu sakin bir mutluluk değil, ‘cansıza dönüş’tür. Freud’un dilinde bu ölüm içgüsü ile eşdeğerdir. Tutkunun karşıtı kayıtsızlıktır.

Aşkın şeytani yönü nasıl tanımlanır? Kişiyi tamamen teslim alma gücüne sahip herhangi bir doğal işlev… Seks, kızgınlık, öfke ve iktidar arzusu…

Bu şeytani yön yaratıcı ya da yıkıcı olabilir. Ama genelde her ikisidir de. Daimonik yön, kendini onaylama, kanıtlama, kendini sürdürme ve artırma dürtüsüyle beslenir.  Daimon, benliği aşk öznesi ve nesnesinin bütünleşme gereksinmelerini dikkate almaksızın ele geçirdiğinde kötüleşir. O zaman aşırı saldırganlık, düşmanlık ve zalimlik açığa çıkar. Bu duygular hem bizi hem karşı tarafı korkutur. Genelde bu patlamaları bastırma yolunu bulabiliriz.

Yine de yaratıcılığı körükleyen, bu iddialı benliğin bastırma ardından gelen patlamasıdır.

Yunanca ‘Daimon’ kavramı sanatçıların olduğu kadar ruhsal önderlerin yaratıcılığı için de kullanılırdı. Platon esrikliğin, ‘ilahi deliliğin’ yaratıcı kişiliği tepeden tırnağa sardığını aktarmıştı.

Daimon denilen esrimenin vicdanla ve evrensel ahlak ilkeleriyle alakası yoktur. Vicdan geleneklerle ve süperegonun gücüyle şekillenen sosyal bir üründür. İnsanın kendine dönüşünü temsil etmez.

Goethe daimonun esiri olmuş kişilikler için şöyle der: ‘Birleşmiş ahlaki güçlerin tümü onlara üstün gelemez… Ve savaşa çağırdıklarında, evrenin kendisi dışında hiçbir şeye yenilmezler’

Daimonik, Latinceye ‘genii’ olarak çevrilmiştir. Bu ‘genius’ kelimesinin kökenidir. Kelime başlarda, koruyucu tanrı, kişinin kaderini yöneten ruh anlamındaydı, ancak sonraları belirli bir özel zihinsel yetenek kavramını karşıladı. ‘Genius’ üretme, doğurma anlamını da tanıdığından Daimonik de bireyin içindeki üreticiliğin sesidir.

Daimon bizi olağanın dışında duyarlı hale getirir, etrafımızda olan biteni derin anlamlarıyla görmemizi sağlar.

Onun yıkıcı etkisinden kurtulmayı istemek, yapıcı güdülerimizi törpüler.

Şeytanlarımızdan vazgeçersek, meleklerimize veda ederiz.

Daimon’u yönetmek ve yönlendirmek gerekir. Bu esrimeyi başlangıçta basit bir kör itme olarak yaşarız. Doğal içgüdünün esaretinde kişilikdışı eylemlerimizi açığa çıkarır. Öfkede karşımızdakini yok etmek isteriz. Ya da cinsel heyecan durumunda kişisel histen sıyrılarak sadece kadını-kim olduğu önemli değildir- ‘yapmak’ ve ‘yatırmak’ peşindeyizdir.

Önemli olan bu esrimeyi kişiselleştirebilmek ve benlikle bütünleşmesini sağlamaktır.

Aksi halde Dostoyevski’nin gerçek bir sanatçı esrimesiyle aktardığı gibi bu şeytani yön bir benlik katiline dönüşür.

Bir gece sarhoş arkadaşlarıyla eve dönen baba Karamazoff, zihinsel engelli bir kadınla ilişkiye girmeye cesaretlendirilir ve kendi katilinin tohumlarını atar. Bu ilişkiden doğan çocuk bir cezalandırıcı gibi babasını öldürecektir.

Daimon, libido ve seksten çok Eros’a yakındır, oysa. Düzenli bir cinsel gerilim boşaltımından çok, bir yeniden yaratma sürecidir. Freud, erosu libidonun karşısına koyar, ölüm içgüdüsünün karşısında duran ve yaşam için savaşan güçtür.

Son nefesine yaklaşan hasta bir kişi bile bu esrime ile asla ussal bir yok oluşu kabul etmez. Daimon bu anlamda teknoloji düşmanıdır. Bir robota dönüştüğümüz dokuz-beş mesaisini veya montaj hattını kabul etmez. Bizi durmadan günaha çağırır.

 

"Yaşamak, kalp ve ruhtaki trollerle savaşmaktır. Yazmak kendini yargılamaktır."

İbsen

"Ve kalbimde daemonlar ve tanrılar sonsuz bir savaş sürdürüyorlar"

William Butler Yeats

Bülent Efe'nin diğer yazılarını okumak için;

Don Kişot'un Yeni Serüveni; Hiç Kimse Bir Yere Kaçamaz

Kafkaesk ve Gerçek Evrenin Tezahürleri

Politik Kamera

Copyright © 2013 by Simurg Medya. Tüm Hakları Saklıdır.

elektrik malzemeleri